27to Januari 1945: Rahatlimo o logori e Meribaskoro – Aushvic – Than kote so mule but baro numero taro Roma

holokaust

Ko mashkar taro chon Januari 1945 bersh, kana o Sumnaleskere badanija ale pashe dzi ko kompleksi Aushvic, o SS shurakergja e evakuiribaja e hembare kampeskoro Aushvic, kerdo tari rig e Germancongiri.

O istono odova bersh, ko istono dive, pashe dzi ko 60 mile phanle dzne, sine prinudime te marshirinen taro Aushvic dzi ko pashchimalipa. Nekozom milja dzene sine mudarde ko logori akola so sine specialno kerde bashi i pendjardi masovno programa e genocideskiri, angleder o anglederdikhlo meribaskoro marshi.

Nekozom 10 mile phanle dzene, sarine Evreija thaj Roma sine chivde te len than ko pendjardo marshi e meribaskoro. Phajrarelape sine ko sekova jek kova so ka perel sine jali kova so ka nashti sine te dzal poodori te lel than ko marshi tari rig e SS arakhutnengoro. Chivde telal ko hembilache shartija basho dzivdipa, bizo fundavno resurse basho dzivdipa, sar thaj cidime taro shudro vakti thaj tari bok, o phanle dzene musaj te keren sine i savala koja so sinelenge dendi taro SS komandantija.

Pobuter taro 15 mile phanle dzene mule basho vakti e organizirime meribaskere marsheskoro ko Aushvic. Ko 27to januari 1945 bersh, i Loli armija kurtulingja o logori, thaj arakhla trujal 7 mile phanle dzenen, kola so sine nasvale jali angleder olengoro meriba, but numero olendar sine Roma.

Esapinkerelape kaj hemhari 1,3 miliojna dzene sine deportirime ko Aushvic mashkar o 1940 thaj 1945 bersh, akalendar, pashe dzi ko 1.100.000 sine mudarde.

O holokausti sine jek taro o hemmasovno programe basho keriba genocide upral o manushipa. Avga ko nishani basho unishtiba ki strategija e Hitlereskiri sine o Evreija thaj o Roma. Salde duj dzijanija Evreija thaj Roma, sine ikalde ko unishtiba. Salde duj dzijanija Evreija thaj Roma, sine ulavde taro o javera.

Palo o dujto sumnaleskoro mariba, ko but phuvja pravelape sien o puchiba basho o Evreija ko Holokausti, Shukrakeripajape olenge, sine sikavdo kaj basho vakti e nasvale thaj e kalarde programakoro basho keriba genocide, sine mudarde thaj baro numero taro o Roma kola so arakhlovena sine ko koncentraciono logorija.

O oficeri taro SS, o Peri Broad tari politikakiri devizija ko Aushvic ko oleskere memoarija palo o mariba hramongja kaj sine i mangin e zorale Firereskiri o Roma te nashavenpe taro muj e phuvjakoro.

Esapinkerelape kaj trujal ekvash milioni Roma sine kurbanija e Holokausteskere, thaj odoleja avtomatikane sikavelape kaj ola sine kotor tari i bari nacistikani programa basho keriba genocide upral o Roma.

O havlarina taro o Pashakerde nacie kana kerelape lafi basho genocide si but bare numeroskere. Thaj trujal o bare sikavina, o Roma achovena nanichaleste sikavde, thaj agar dzala thaj poodori te oven mukle ki rig basho vakti e komemoraciengoro taro Holokausti.

Numa, jek si jasno: Sar so sine o evreija, agar thaj o Roma sine cidime taro olengere nijamija, na sine integririme thaj sine mudarde ko Germanijakoro Rajx.

You may also like...

Sorry - Comments are closed

Send as Kolumns





Full Name (required)

Your Email (required)

Category (required)

Upload File (required: .txt, .doc, .docx)

Captcha (required)
captcha